Assalamualaikum dan salam sejahtera. Penulis pada 23 dan 24 haribulan Jun 2026 telah menghadiri persidangan OSHCOF 2026 di mana persidangan ini menampilkan 6 penceramah dan berikut adalah rumusan dari pembentangan dari penceramah tersebut.
Tema persidangan, “Commuting Safety: Road Safety Heroes,” menekankan bahawa keselamatan jalan raya adalah isu yang kompleks dan memerlukan pendekatan sistemik, bukan sekadar bergantung kepada tingkah laku individu. Kesemua pembentangan bersetuju bahawa peratusan besar kemalangan jalan raya (sehingga 80-90%) berpunca daripada faktor manusia, tetapi penyelesaiannya bukanlah dengan menyalahkan pemandu semata-mata. Sebaliknya, penyelesaiannya adalah dengan mereka bentuk sistem yang lebih selamat, berdaya tahan, dan memaafkan kesilapan manusia (forgiving system). Peralihan paradigma ini adalah teras kepada setiap perkongsian.
| Penceramah | Tema Utama | Konsep Kritikal |
|---|---|---|
| Dato’ Capt. Missman Leham | Aviation Safety as a Blueprint | Memperkenalkan Sistem Pengurusan Keselamatan (SMS), Budaya Keselamatan (Just Culture), Faktor Manusia (CRM), dan pendekatan berasaskan data (FOQA/LOSA). Beliau menekankan bahawa keselamatan dalam penerbangan bukanlah satu kebetulan, tetapi hasil daripada reka bentuk yang teliti. |
| Nur Syahril Izwan Rameli (ASEC) | Emergency Response for Hazmat | Memberi tumpuan kepada aspek tindak balas kecemasan untuk tumpahan bahan berbahaya di jalan raya. Beliau menekankan kepentingan penyediaan, penilaian risiko, dan protokol tindakan segera yang perlu diketahui oleh semua pihak, bukan sekadar pasukan khas. |
| Prof. Dr. Zahari Ishak | Mental Fatigue & Distraction | Menghubungkan kesihatan mental dan keletihan dengan bahaya di jalan raya. Beliau menjelaskan bahawa “keletihan mental” dan “gangguan fokus” adalah pembunuh senyap yang sering diabaikan, dan kesannya terhadap masa tindak balas adalah signifikan (contohnya, 2 saat terlepas pandang pada kelajuan 80 km/jam bersamaan 44 meter pemanduan buta). |
| Dr. Harun Bakar (PERKESO) | Social Security & Protection | Memperkenalkan inisiatif PERKESO seperti MYRider dan LINDUNG 24 JAM. Ini menunjukkan bahawa perlindungan keselamatan pekerjaan kini dilanjutkan ke luar waktu dan tempat kerja, mengiktiraf bahawa perjalanan adalah sebahagian daripada risiko pekerjaan. |
| Ir. Ts. Hajah Habsah Md Ishak (JKKP) | Regulatory & Gig Worker Safety | Memfokuskan kepada rangka kerja perundangan baharu, terutamanya Akta Pekerja Gig 2025 [Akta 872] dan Pelan Induk OSH (OSHMP) 2026-2030. Ini menandakan pengembangan tanggungjawab keselamatan kepada sektor informal dan ekonomi gig, yang memerlukan pematuhan dan garis panduan baharu. |
| Dato’ Capt. Missman (Part 2) & Supt. Shankar et al. | Enforcement & Systemic Change | Menekankan bahawa penguatkuasaan perlu bersifat proaktif dan berasaskan data. Peralihan daripada menyalahkan individu kepada mereka bentuk semula sistem adalah kunci. Ini disokong oleh keperluan untuk piawaian seperti ISO 39001 (Sistem Pengurusan Keselamatan Jalan Raya). |
Impak dan Peranan Kritikal Jurutera di Malaysia
Bagi para jurutera, persidangan ini bukan sekadar ilmu baharu, tetapi satu seruan untuk bertindak. Berikut adalah impak utama dan bagaimana jurutera boleh memainkan peranan penting:
1. Merekabentuk Infrastruktur yang “Memaafkan” (Forgiving Design)
Impak: Daripada pembentangan, jelas bahawa infrastruktur jalan raya semasa tidak cukup “memaafkan” kesilapan manusia. Jurutera perlu mereka bentuk jalan raya yang mengurangkan akibat daripada kesilapan pemandu.
Tindakan Jurutera:
Reka Bentuk Keselamatan Aktif & Pasif: Memastikan elemen seperti “clear zone” (zon selamat di tepi jalan), penghadang keselamatan (crash barriers) yang berkesan, dan sistem perparitan yang tidak berbahaya adalah sebahagian daripada reka bentuk.
Mengurangkan Konflik: Mereka bentuk persimpangan, bulatan, dan susur keluar/masuk yang mengurangkan potensi konflik antara kenderaan yang bergerak laju dan perlahan.
Juruterbang dan Pengguna Jalan: Memahami bahawa pengguna jalan raya adalah “end-user” yang boleh melakukan kesilapan. Reka bentuk harus menjangka dan mengurangkan risiko daripada kesilapan tersebut.
2. Mengintegrasikan Teknologi dan Data (Smart & Safe Mobility)
Impak: Pembentangan Dato’ Capt. Missman dan Dr. Harun Bakar menekankan pendekatan berasaskan data (seperti FOQA dalam penerbangan).
Tindakan Jurutera:
Rekabentuk untuk IoT: Mereka bentuk infrastruktur yang menyokong Internet of Things (IoT), seperti sistem lampu isyarat pintar yang boleh bertindak balas terhadap keadaan trafik masa nyata, dan penderia untuk mengesan keadaan jalan raya (basah, rosak, dsb.).
Analisis Data Kemalangan: Jurutera trafik perlu bekerjasama dengan agensi seperti MIROS dan PDRM untuk menganalisis data “black spot” (lokasi kemalangan) dan seterusnya mereka bentuk penyelesaian kejuruteraan khusus di lokasi tersebut.
Mempercepatkan Sistem Bantuan Pemandu (ADAS): Walaupun ini lebih kepada reka bentuk kenderaan, jurutera awam boleh mereka bentuk infrastruktur (seperti papan tanda elektronik, sistem komunikasi kenderaan-ke-infrastruktur) yang menyokong teknologi keselamatan kenderaan moden.
3. Kepimpinan dalam Pengurusan Keselamatan (Safety Management System – SMS)
Impak: Konsep SMS dari industri penerbangan adalah sangat relevan. Ia adalah pendekatan proaktif untuk mengenal pasti bahaya dan mengurus risiko, bukan sekadar bertindak balas selepas kemalangan.
Tindakan Jurutera:
Jurutera sebagai Pengurus Risiko: Jurutera perlu mengamalkan pendekatan SMS dalam projek mereka. Ini termasuk menjalankan Penilaian Risiko Jalan Raya (Road Safety Audit) pada setiap fasa projek: reka bentuk, pembinaan, dan pasca-pembinaan.
Budaya Lapor (Reporting Culture): Jurutera harus memupuk budaya di mana kejadian nyaris (near-miss) di tapak projek atau di jalan raya yang direka bentuk dilaporkan tanpa rasa takut, selaras dengan konsep “Just Culture” yang diperkenalkan.
4. Mematuhi dan Menjadi Peneraju dalam Piawaian Baharu (ISO 39001 & Akta 872)
Impak: Pengenalan ISO 39001 dan Akta Pekerja Gig 2025 menunjukkan bahawa keselamatan jalan raya kini menjadi satu keperluan perniagaan dan perundangan.
Tindakan Jurutera:
Pematuhan ISO 39001: Jurutera dalam sektor korporat, logistik, dan pembinaan perlu memimpin inisiatif untuk melaksanakan Sistem Pengurusan Keselamatan Jalan Raya (RTSMS) di organisasi mereka. Ini melibatkan penetapan dasar, objektif keselamatan, dan penambahbaikan berterusan.
Merekabentuk untuk Ekonomi Gig: Dengan Akta 872, jurutera dan perancang bandar perlu memikirkan semula infrastruktur untuk menampung keselamatan penghantar gig. Ini termasuk menyediakan lorong motosikal yang lebih selamat, tempat rehat yang strategik, dan sistem penghantaran yang mengurangkan tekanan masa yang memaksa pemandu memandu secara berbahaya.
Kesimpulan: Jurutera sebagai “Road Safety Heroes”
Persidangan ini menggariskan bahawa menjadi “Road Safety Hero” bukanlah tentang menyelamatkan mangsa di tempat kejadian, tetapi tentang mencegah kemalangan itu daripada berlaku di tempat pertama. Jurutera di Malaysia berada di barisan hadapan untuk merealisasikan perkara ini. Dengan mengamalkan pendekatan berasaskan data, mereka bentuk sistem yang memaafkan, mematuhi piawaian antarabangsa (ISO 39001), dan mengutamakan keselamatan dalam setiap keputusan kejuruteraan, mereka secara langsung menyumbang kepada pengurangan kadar kemalangan dan kematian di jalan raya. Justeru, mereka adalah arkitek sebenar keselamatan jalan raya yang lebih baik, selaras dengan mesej utama OSHCOF 2026: “Safety Is A Shared Responsibility. It Starts With You.
